HÃY ĐỪNG SỢ, CHỈ CẦN TIN THÔI: QUYỀN NĂNG CỦA SỰ CHẠM VÀ MẦU NHIỆM CỦA SỰ SỐNG 

Trang Tin Mừng Mác-cô mà chúng ta vừa lắng nghe dẫn đưa chúng ta bước vào một trong những áng văn tuyệt tác nhất về nghệ thuật kể chuyện cũng như chiều sâu thần học của Tân Ước. Thánh sử Mác-cô đã sử dụng một kỹ thuật văn chương độc đáo được các nhà chú giải gọi là "cấu trúc bánh mì kẹp" (Markan sandwich) hay kỹ thuật lồng ghép: Ngài bắt đầu câu chuyện về ông trưởng hội đường Gia-ia, rồi đột ngột ngắt quãng bằng câu chuyện người phụ nữ bị băng huyết, và cuối cùng quay lại kết thúc câu chuyện của ông Gia-ia. Sự lồng ghép này không phải ngẫu nhiên, mà là một dụng ý thần học sâu sắc: hai câu chuyện giải thích và soi sáng cho nhau. Cả hai phép lạ đều xoay quanh con số 12: người phụ nữ chịu đựng bệnh tật suốt 12 năm và đứa bé gái đang hấp hối cũng vừa tròn 12 tuổi. Số 12 trong truyền thống Kinh Thánh tượng trưng cho sự trọn vẹn, cho dân Ít-ra-en. Như vậy, nỗi đau của hai người phụ nữ này – một già một trẻ, một nghèo hèn ô uế và một giàu sang quyền quý – đại diện cho nỗi thống khổ toàn diện của phận người đang khao khát ơn cứu độ. Qua đó, Đức Giê-su mạc khải quyền năng tuyệt đối của Ngài trên bệnh tật và sự chết, đồng thời khẳng định: Đức tin là chìa khóa duy nhất để mở toang kho tàng ân sủng của Thiên Chúa.

Mở đầu bối cảnh, chúng ta bắt gặp ông Gia-ia, một trưởng hội đường. Trong xã hội Do Thái, đây là một nhân vật có địa vị cao trọng, người chịu trách nhiệm quản lý việc thờ phượng và gìn giữ lề luật. Thông thường, những người thuộc giới lãnh đạo tôn giáo thường có cái nhìn nghi ngại hoặc thù địch với Đức Giê-su. Thế nhưng, trước lưỡi hái tử thần đang đe dọa đứa con gái yêu dấu, mọi rào cản về địa vị, sĩ diện và định kiến đều sụp đổ. Hành động ông "sụp xuống dưới chân Người" và "khẩn khoản nài xin" là một hình ảnh gây chấn động. Nó cho thấy sự bất lực tột cùng của con người trước cái chết, dù cho đó là kẻ quyền thế nhất. Đồng thời, nó cũng mạc khải một chân lý: chỉ khi con người nhận ra sự nghèo khó tận căn của mình, họ mới có thể gặp gỡ Thiên Chúa thật sự. Lời cầu xin của Gia-ia: "Xin Ngài đến đặt tay lên cháu" phản ánh một đức tin sơ khởi nhưng mạnh mẽ, tin rằng sự tiếp xúc vật lý của vị Ngôn sứ này mang lại sự sống. Và Đức Giê-su, Đấng luôn chạnh lòng thương, đã lập tức lên đường.

Tuy nhiên, hành trình đến nhà ông Gia-ia bị gián đoạn bởi một nhân vật "vô danh" và "bên lề". Đó là người phụ nữ bị băng huyết 12 năm. Theo luật Lê-vi (Lv 15, 25-27), căn bệnh này khiến bà bị coi là ô uế về mặt nghi tiết. Bà không được tham gia phụng vụ, không được chạm vào ai, và bất cứ ai bà chạm vào cũng sẽ bị ô uế. Bà sống như một người bị vạ tuyệt thông, bị cô lập hoàn toàn khỏi đời sống xã hội và tôn giáo. Thánh Mác-cô mô tả tình cảnh bi đát của bà bằng những nét vẽ sắc sảo: "khổ sở chạy thầy chạy thuốc", "tán gia bại sản", "bệnh thêm nặng". Bà là hiện thân của sự bế tắc tuyệt vọng của con người khi cậy dựa vào các giải pháp trần thế. Nhưng trong sự tăm tối đó, tia sáng đức tin đã bùng lên. Đức tin của bà mang một sắc thái rất "bình dân" nhưng mãnh liệt: "Tôi mà sờ được vào áo choàng của Người thôi, là sẽ được cứu chữa". Bà không dám xin công khai như ông Gia-ia vì mặc cảm ô uế, bà chọn cách tiếp cận lén lút, "tiến đến phía sau".

Khoảnh khắc bà chạm vào áo Đức Giê-su là đỉnh cao của câu chuyện. "Tức khắc, máu cầm lại". Sự chữa lành diễn ra ngay lập tức về mặt thể lý. Nhưng điều quan trọng hơn là phản ứng của Đức Giê-su. Ngài nhận thấy "có một năng lực tự nơi mình phát ra". Chi tiết này cho thấy phép lạ không phải là một hành động ma thuật vô thức, mà là một sự trao ban sự sống có ý thức. Câu hỏi của Chúa: "Ai đã sờ vào áo tôi?" giữa một đám đông chen lấn xô đẩy dường như rất vô lý đối với các môn đệ. Nhưng ở đây, Chúa Giê-su phân biệt rõ ràng giữa "sự va chạm của đám đông" và "cái chạm của đức tin". Hàng trăm người đang chen lấn quanh Ngài, đụng chạm vào thân thể Ngài, nhưng họ không nhận được gì ngoài sự chật chội. Chỉ có một người đàn bà khốn khổ đã chạm vào Ngài bằng khao khát và tin tưởng, và dòng năng lực chữa lành đã tuôn đổ. Điều này nhắc nhở chúng ta: Đến nhà thờ, rước lễ, đọc kinh chỉ là sự "chen lấn" bên ngoài nếu thiếu vắng một đức tin sống động, một khao khát chạm đến trái tim Chúa.

Tại sao Đức Giê-su bắt bà phải lộ diện? Ngài không muốn làm bà xấu hổ, mà Ngài muốn ban cho bà sự chữa lành toàn diện. Nếu bà lén lút ra về, bà chỉ được khỏi bệnh thân xác nhưng vẫn mang mặc cảm của kẻ trộm ân huệ và nỗi sợ hãi về sự ô uế. Khi gọi bà ra, Chúa Giê-su công khai xác nhận bà đã được sạch, tái hòa nhập bà vào cộng đoàn. Quan trọng hơn, Ngài gọi bà là "Này con" (Daughter) – một danh xưng thân thương chưa từng được dùng cho ai khác trong Tin Mừng. Từ một kẻ vô danh, ô uế, bà trở thành "con gái" của Thiên Chúa. Lời tuyên bố "lòng tin của con đã cứu chữa con" (chứ không phải cái áo) đã nâng đức tin của bà từ mê tín dị đoan lên tầm mức của một cuộc gặp gỡ cá vị đầy ý thức. Bà được "về bình an" – sự bình an đích thực của người được giao hòa với Thiên Chúa và với cộng đồng.

Trở lại với câu chuyện của Gia-ia, sự chậm trễ này dường như là một thảm họa. Tin dữ ập đến: "Con gái ông chết rồi". Đây là thử thách đức tin tột cùng. Khi hy vọng vừa nhen nhóm thì bị dập tắt phũ phàng. Những người từ nhà ông trưởng hội đường đại diện cho cái nhìn thực tế, lạnh lùng của thế gian: cái chết là dấu chấm hết, đừng làm phiền Thầy nữa. Nhưng Đức Giê-su đã can thiệp ngay vào khoảnh khắc tuyệt vọng đó: "Ông đừng sợ, chỉ cần tin thôi". Lời này không chỉ dành cho Gia-ia mà còn vang vọng đến mọi tín hữu đang đối diện với những ngõ cụt của cuộc đời. Đức tin không phải là cảm xúc lạc quan, mà là sự bám chặt vào Lời Chúa ngay khi mọi bằng chứng thực tế đều chống lại hy vọng.

Tại nhà Gia-ia, Đức Giê-su đối diện với sự ồn ào của đám tang. Ngài tuyên bố: "Đứa bé có chết đâu, nó ngủ đấy!". Với Thiên Chúa, cái chết thể lý chỉ là một giấc ngủ tạm thời, một trạng thái chờ đợi sự phục sinh. Sự chế nhạo của đám đông cho thấy sự hạn hẹp của lý trí con người trước mầu nhiệm Thiên Chúa. Đức Giê-su đuổi họ ra ngoài, chỉ giữ lại cha mẹ đứa bé và ba môn đệ thân tín – những người có sự liên kết của đức tin và tình yêu. Cử chỉ Ngài "cầm lấy tay nó" một lần nữa phá vỡ luật thanh sạch (chạm vào xác chết là ô uế), nhưng thay vì bị nhiễm ô uế, sự thánh thiện và quyền năng sự sống của Ngài đã truyền sang đứa bé. Lời truyền lệnh "Ta-li-tha kum" (Này bé, trỗi dậy đi!) bằng tiếng A-ra-me, ngôn ngữ mẹ đẻ của Chúa, vang lên đầy quyền uy và âu yếm. Đứa bé trỗi dậy ngay lập tức. Chi tiết "bảo họ cho con bé ăn" cho thấy sự quan tâm tinh tế của Chúa Giê-su đến nhu cầu thực tế, đồng thời xác minh rằng đây là sự sống lại thật sự của thân xác chứ không phải là ảo ảnh.

Suy niệm sâu hơn về khía cạnh mục vụ từ trang Tin Mừng này, chúng ta nhận thấy nhiều bài học thiết thực cho đời sống đức tin hiện đại. Trước hết, đó là bài học về sự kiên nhẫn và tin tưởng trong những lúc "Chúa chậm trễ". Gia-ia đã phải chứng kiến Chúa dừng lại chữa cho người khác trong khi con mình đang hấp hối. Đôi khi trong cuộc sống, chúng ta cảm thấy Chúa dường như lãng quên lời cầu nguyện của mình, hoặc Ngài đang bận tâm đến những việc khác. Nhưng câu chuyện cho thấy, sự chậm trễ của Thiên Chúa không phải là sự từ chối, mà là thời gian để thanh luyện đức tin, để đưa chúng ta từ đức tin vụ lợi ("xin cho con sống") đến đức tin phó thác tuyệt đối ("đừng sợ, chỉ cần tin"). Thiên Chúa luôn có thời điểm tốt nhất của Ngài (Kairos), và ân sủng Ngài ban cho người này không làm vơi đi phần phúc của người kia.

Thứ đến, hình ảnh người phụ nữ băng huyết mời gọi Giáo hội và mỗi người chúng ta nhìn lại thái độ đối với những người "bên lề" xã hội và giáo xứ. Có biết bao người đang mang những nỗi đau thầm kín, những mặc cảm tội lỗi (như người ly dị tái hôn, người thuộc giới tính thứ ba, người nghèo khổ, di dân...) đang khao khát được chạm vào Chúa nhưng lại bị rào cản của định kiến ngăn cách. Liệu chúng ta có tạo nên một đám đông "chen lấn" vô cảm, hay chúng ta là những "tà áo" của Chúa Ki-tô để qua chúng ta, họ chạm được vào lòng thương xót Chúa? Mục vụ ngày nay đòi hỏi chúng ta phải có sự nhạy cảm của Chúa Giê-su, biết nhận ra những tín hiệu cầu cứu yếu ớt giữa đám đông ồn ào, biết dừng lại để lắng nghe và trao ban phẩm giá cho những người bị lãng quên.

Thêm vào đó, bài Tin Mừng cũng cảnh tỉnh chúng ta về thói quen tham dự phụng vụ một cách máy móc. Chúng ta có thể đi lễ hằng ngày, rước lễ hằng tuần, nghĩa là chúng ta đang "chen lấn", đang "đụng chạm" vào Mình Thánh Chúa. Nhưng tại sao đời sống chúng ta không biến đổi? Tại sao "bệnh tật" thiêng liêng vẫn không thuyên giảm? Phải chăng vì chúng ta thiếu cái "chạm của đức tin"? Bí tích là máng chuyển ơn sủng, nhưng đức tin là cái gầu múc nước. Chúng ta cần đến với các Bí tích, đặc biệt là Bí tích Thánh Thể và Hòa Giải, với tâm tình của người phụ nữ băng huyết: khao khát, khiêm tốn và tin tưởng mãnh liệt rằng "chỉ cần chạm vào Ngài, tôi sẽ được cứu".

Cuối cùng, đối diện với cái chết và bệnh tật, người Ki-tô hữu được mời gọi nuôi dưỡng niềm hy vọng Phục sinh. Lời Chúa "Con bé không chết đâu, nó ngủ đấy" thay đổi hoàn toàn cái nhìn của chúng ta về sự kết thúc. Cái chết không còn là ngõ cụt, mà là cánh cửa dẫn vào sự sống vĩnh cửu. Điều này an ủi chúng ta khi đối diện với sự ra đi của người thân, và khích lệ chúng ta dấn thân bảo vệ sự sống. Việc Chúa Giê-su bảo cho đứa bé ăn sau khi sống lại nhắc nhở chúng ta rằng, ân sủng siêu nhiên không tách rời thực tế tự nhiên. Chúng ta được cứu độ để sống trọn vẹn kiếp người, để ăn, để uống, để làm việc và yêu thương. Một đức tin trưởng thành là đức tin biết chăm sóc sự sống cả về phần hồn lẫn phần xác cho anh chị em mình.

Tóm lại, bài Tin Mừng hôm nay là một bản trường ca về quyền năng của Thiên Chúa và phẩm giá con người. Dù chúng ta là ai – một chức sắc quyền uy hay một kẻ khốn cùng vô danh – chúng ta đều bình đẳng trước nhu cầu cần ơn cứu độ và đều được Thiên Chúa yêu thương như những "con gái", "con trai" duy nhất. Chúa Giê-su vẫn đang đi giữa dòng đời tấp nập của thế kỷ 21, vẫn đang chờ đợi những cái chạm của lòng tin. Ngài sẵn sàng dừng lại, bất chấp mọi quy tắc, để chữa lành những vết thương rỉ máu trong tâm hồn chúng ta và để đánh thức những gì đã chết trong cuộc đời chúng ta trỗi dậy. Vấn đề là: chúng ta có dám vượt qua nỗi sợ hãi và đám đông định kiến để "sụp lạy dưới chân Ngài" và "chạm vào áo Ngài" hay không? Xin cho lời trấn an của Chúa: "Đừng sợ, chỉ cần tin thôi" trở thành kim chỉ nam dẫn lối chúng ta đi qua mọi thung lũng âm u của cuộc đời, hướng về ánh sáng của sự sống lại và bình an đích thực.